You are here

Basic knowledges you should know before start creating Websites

Kiến thức cơ bản cần thiết trước khi làm Web

Với tiêu chí chia sẻ với các bạn một số kiến thức về xây dựng và vận hành một oép-sai, ai cũng có thể tự làm được không cần phải biết về lập trình, thiết kế hay kỹ năng đặc biệt nào cả - Nên tôi sẽ không đề cập đến những kiến thức chuyên sâu về lập trình hay công nghệ. Ở đây chúng ta sẽ chỉ xem xét những yếu tố cơ bản của web và tôi sẽ diễn đạt một cách nôm na, dễ hiểu nhất với mọi người (gọi là nói nôm).

Phương thức hoạt động cơ bản của Web

Một oép-sai (website) là một thư mục (directory) nằm trên một máy chủ phục vụ (Host server), trong thư mục này chứa tập hợp một số file hoặc mã nguồn phần mềm. Người dùng truy cập tới óep-sai bằng trình duyệt (browser) thông qua một địa chỉ tên miền (domain), và nội dung óep-sai trả về máy tính người dùng (client) được hiển thị trên trình duyệt dưới dạng HTML.

Như vậy, kết quả cuối cùng mà người dùng nhận được là HTML - Điều chúng ta cần quan tâm là cái kết quả đó sẽ hiện ra trên trình duyệt đúng như ta muốn, vậy các bạn nên nắm được kiến thức HTML cơ bản.

Chuẩn bị nội dung

Cho dù bạn tự xây dựng oép-sai hay thuê dịch vụ làm thì điều quan trọng ban đầu là bạn nên chuẩn bị trước nội dung cho óep-sai của mình và lập sơ đồ nội dung theo dạng "cây thư mục". Tránh gặp lúng túng không biết làm gì sau khi đã cài xong mã nguồn, hoặc "tiền mất" đi thuê dịch vụ làm web hẳn hoi mà kết quả nhận chỉ là một óep-sai sơ sài rỗng tuếch.

Bạn có thể lên sơ đồ nội dung như sau:

- Trang chính 1 (page)

- Hạng mục A (category)

+ Bài viết 1 (article)

+ Bài viết 2 (article)

- Hạng mục B (category)

+ Nội dung 3 (article)

+ Nội dung 4 (article)

- Trang phụ 2 (page)

- Trang phụ 3 (page)

Sự khác nhau giữa bài viết (article) và trang (page)

Nhiều bạn sẽ bỡ ngỡ như tôi khi mới bắt đầu tập làm oép-sai, không biết bắt đầu đưa nội dung lên bằng việc tạo một bài viết mới (new article) hay là tạo một trang mới (new page), rồi lập menu ra làm sao... Vậy trước hết bạn nên phân biệt và hiểu rõ được bản chất của bài viết (article) với trang (page) là như thế nào:

- Bài viết (article) là một.... "bài viết"! Oh đương nhiên rồi! Nhưng oép-sai của bạn đối xử với nó như thế nào:

+ Mỗi bài viết là một trang hiện ra trên trình duyệt khi người dùng truy cập tới nó

+ Các bài viết có nội dung liên quan tới nhau, hoặc cùng đề cập đến vấn đề chung nào đó... có thể được xếp chung vào một chuyên mục/hạng mục (category)

+ Khi người dùng truy cập vào chuyên mục, trình duyệt sẽ hiện ra 1 trang - Trang này hiển thị những bài viết nằm trong chuyên mục đó

- Trang (page) là một "bài viết" đơn lẻ, nội dung không liên quan đến những bài viết khác có trên oép-sai.

Có một điều sai lầm mà hầu hết những người mới hay mắc phải: đó là lập Menu của site trước tiên (khi xưa lúc mới tập toẹ, còn bỡ ngỡ... tôi cũng như vậy). Họ xác định trước trong đầu một loạt những menu, đại loại như: "Home", "Sản phẩm A", Trang B", "Trang C"... rồi lao vào mục "menu" trong Khu quản trị (admin control) để tạo. Nhưng khi đó, họ sẽ thấy lỗi và chẳng hiểu nguyên nhân: Menu là một danh sách các mối liên kết (URL link), các đường dẫn liên kết đó được chỉ định trỏ tới một nơi xác định trong (hoặc ngoài) oép-sai. Nhưng ngay ban đầu, oép-sai còn trống trơn đã có gì đâu để mà tạo liên kết!

Như vậy, khi xây dựng oép-sai bạn sẽ bắt đầu tiến hành từ các nhánh con của "cây thư mục" - chính là các bài viết, nếu nội dung nào đơn lẻ thì bài viết đó sẽ được tách riêng ra thành 1 trang đơn (ví dụ: About). Đồng thời trong quá trình tạo các bài viết, bạn sẽ phân nhóm chúng thành các hàng mục (category), các mục này sẽ có đường dẫn liên kết (URL link) để có thể gán làm Menu

Sau khi đã có các bài viết và hạng mục, bạn sẽ rất dễ dàng thiết lập menu cho oép-sai. Menu chính là những liên kết (link) trỏ tới những chuyên mục (category) và các trang đơn.

Phần mềm tiện ích nên có

- Trình soạn mã (code editor)

Nếu như việc viết HTML thì chỉ cần 1 trình soạn thảo đơn giản như notepad không vấn đề gì, tuy nhiên trong việc xây dựng và vận hành oép-sai thì đôi lúc chúng ta cần phải sửa một số tập tin (file) trong mã nguồn phần mềm, những file này có thể sẽ bị lỗi nếu sửa bằng notepad. Mặt khác, trình soạn mã (code editor) chuyên nghiệp sẽ giúp bạn dễ dàng hơn trong việc xác định tới vị trí cần sửa với tính năng hiển thị số dòng và tô màu cho các phần tử trong câu lệnh của đoạn mã lập trình.

Phần mềm soạn mã miễn phí với dung lượng nhỏ nhẹ bạn nên có: SublimeText hay PSpad

- Trình FTP client

Chương trình FTP client là phần mềm giúp chúng ta tải các tập tin lên máy chủ (các bạn đừng nhầm thành tên Cty buôn đồ công nghệ FPT nhóe).

FTP là viết tắt của File Transfer Protocol: giao thức truyền tải file giữa máy trạm (client) và máy chủ (server). Hiện nay thì hầu hết các dịch vụ máy chủ đều có trình quản lý FTP chuyên biệt (file manager) giúp việc đưa những tập tin lên máy chủ rất dễ dàng và nhanh chóng, tuy nhiên sử dụng phần mềm FTP client cài trên máy tính của chúng ta sẽ tiện lợi hơn trong một số tác vụ nhất định.

Phần mềm FTP client miễn phí rất phổ biến là: FileZilla hoặc WinSCP.

Điều kiện cần có để xây dựng một Website

Đối với trường hợp bạn chọn làm oép-sai theo cách "mì ăn liền" (web thứ cấp), thì nhà cung cấp dịch vụ đã có sẵn máy chủ cho dịch vụ web của họ và cho bạn sử dụng một tên miền theo dạng tên miền phụ (sub_domain). Bạn chỉ cần thao tác đăng ký đơn giản, trong nháy mắt là có ngay một óep-sai để sử dụng rồi.

Còn khi bạn muốn làm óep-sai theo cách tự cài đặt với những mã nguồn (source code) phần mềm có sẵn, thì bạn cần có tên miền và máy chủ chứa óep-sai.

- Điều đầu tiên là bạn phải mua tên miền (domain) từ những dịch vụ đăng ký tên miền (registrar), chi phí cho tên miền có thể từ 0$ đến 15$/năm.

- Thuê chỗ trên máy chủ (host server) để chứa mã nguồn óep-sai, chi phí từ 0$ cho đến 10$/tháng. Một số dịch vụ yêu cầu bạn đã có tên miền thì mới đăng ký được, một số không yêu cầu mà có thể cho bạn chọn sử dụng tên miền phụ của họ

- Khi đã có tên miền và máy chủ, bạn phải thiết lập mối liên kết giữa máy chủ và tên miền - gọi là: trỏ tên miền về máy chủ

- Khi đã thuê máy chủ, bạn cần nắm được các loại tài khoản (account) liên quan và thông tin cơ sở dữ liệu trên máy chủ (sẽ viết bài chi tiết sau).